Süni intellekt və rəqəmsal texnologiyaların gündəlik həyata daxil olması insan psixologiyasına necə təsir edir? – AÇIQLAMA
Son illərdə süni intellekt əsaslı tətbiqlər və rəqəmsal texnologiyalar gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. İş mühiti, təhsil, ünsiyyət formaları və hətta qərarvermə prosesləri belə texnoloji alətlərin təsiri altındadır.
Bu dəyişikliklər yalnız həyat tərzini deyil, insanın düşünmə, diqqət toplama və emosional reaksiyalarını da formalaşdırır. Məhz buna görə mövzu psixoloji baxımdan xüsusi aktuallıq kəsb edir.
Bəs görəsən süni intellekt və rəqəmsal texnologiyaların gündəlik həyata daxil olması insan psixologiyasına necə təsir edir?
Psixoloq G.Qədirli bu barədə Sonxeber.az -a açıqlama verib:
“Rəqəmsal texnologiyalar və süni intellekt insan psixologiyasına həm müsbət, həm də mənfi istiqamətdə təsir göstərir. İlk növbədə qeyd etmək istəyirəm ki, texnologiya insan beyninin işləmə mexanizminə uyğun şəkildə sürətli və qısa məlumat axını yaradır. Bu isə diqqət müddətinin qısalmasına, informasiyanın səthi qavranılmasına səbəb ola bilər. Daim bildirişlərə məruz qalmaq beynin mükafat sistemini stimullaşdırır və insanda tez-tez telefon yoxlama vərdişi formalaşdırır. Bu, davranış asılılığına bənzər mexanizmlərlə işləyir.
Digər tərəfdən, sosial müqayisə fenomeni güclənir. Sosial şəbəkələrdə süni şəkildə ideal həyat görüntüləri insanlarda özünə inamsızlıq, narazılıq və hətta depressiv əhval yarada bilər. Xüsusilə yeniyetmələr arasında “mükəmməl olmaq” təzyiqi artır.
Süni intellektin qərarvermə proseslərinə inteqrasiyası isə psixoloji baxımdan maraqlı bir tendensiya yaradır. İnsanlar getdikcə daha çox alqoritmlərə güvənir, nəticədə şəxsi məsuliyyət hissi və tənqidi düşünmə bacarığı zəifləyə bilər. Əgər fərd hər seçimdə texnologiyaya arxalanırsa, zamanla müstəqil qərar vermə qabiliyyəti passivləşə bilər.
Bununla yanaşı, müsbət tərəfləri də nəzərə almaq vacibdir. Rəqəmsal platformalar psixoloji dəstəyə çıxışı asanlaşdırır, maarifləndirici resursları genişləndirir və insanlara öz emosional vəziyyətlərini daha yaxşı anlamaq imkanı verir. Onlayn terapiya və psixoloji tətbiqlər bir çox insan üçün əlçatanlıq baxımından ciddi üstünlük yaradır.
Əsas məsələ balansdır. Texnologiya özü təhlükəli deyil; onun istifadə forması və müddəti psixoloji nəticələri müəyyən edir. Sağlam rəqəmsal gigiyena, vaxt məhdudiyyəti və real sosial münasibətlərin qorunması psixoloji sabitlik üçün vacib amillərdir. Rəqəmsal dünya insan psixikasını dəyişir, lakin bu dəyişimin istiqaməti fərdin seçimlərindən və maarif səviyyəsindən asılıdır”.
