Riqqət Sözünün Mənası Nədir? | Riqqət Anlayışının İzahı və Mənşəyi
Riqqət sözü Azərbaycan dilində daha çox incəlik, həssaslıq, mərhəmət və yumşaq qəlblilik mənalarında işlədilir. Bu söz insanın başqasının halına yanması, duyğulara tez reaksiya verməsi və emosional incəliyi ilə bağlıdır. Riqqət anlayışı həm daxili hissləri, həm də davranış tərzini əhatə edən mənəvi keyfiyyətdir.
Gündəlik dildə bu söz bir qədər ədəbi və klassik çalar daşısa da, məna baxımından olduqca canlı və dərin anlayışı ifadə edir.
Riqqet sozunun menasi
Riqqət sözünün etimologiyası və mənşəyi
Riqqət sözü ərəb mənşəlidir. Ərəb dilindəki “riqqa” (رِقَّة) sözü incəlik, yumşaqlıq, naziklik deməkdir. Bu kökdən yaranan sözlər adətən qəlbin zərifliyini və hisslərin dərinliyini ifadə edir.
Azərbaycan dilinə klassik ədəbiyyat və dini-fəlsəfi mətnlər vasitəsilə daxil olmuşdur. Xüsusilə klassik şeir və nəsr nümunələrində bu sözə tez-tez rast gəlinir.
Riqqət hansı hallarda işlədilir?
Riqqət sözü əsasən aşağıdakı məna çalarlarında istifadə olunur:
- Başqasının dərdinə şərik olmaq
- Zəifə, köməyə ehtiyacı olana qarşı mərhəmət hissi
- Duyğusal həssaslıq və qəlb yumşaqlığı
- Kobudluğun əksi olan incə davranış
Məsələn:
Onun danışığında elə bir riqqət vardı ki, hər kəsə təsir edirdi.
Bu cümlədə riqqət insanın səs tonu, üslubu və emosional təsiri ilə bağlı işlədilir.
Riqqət və mərhəmət anlayışları arasındakı fərq
Riqqət və mərhəmət bir-birinə yaxın anlayışlar olsa da, aralarında incə fərq mövcuddur:
- Mərhəmət daha çox kömək etmək, bağışlamaq və anlayış göstərmək istəyini ifadə edir.
- Riqqət isə bu hisslərin daxili emosional tərəfini, yəni qəlbin incəliyini vurğulayır.
Başqa sözlə, mərhəmət davranışa, riqqət isə hissə daha yaxındır. Riqqət mərhəmətin başlanğıc nöqtəsi kimi də qəbul edilə bilər.
Ədəbiyyatda riqqət anlayışı
Azərbaycan klassik ədəbiyyatında riqqət anlayışı xüsusi yer tutur. Şairlər və yazıçılar bu sözdən istifadə edərək insan qəlbinin zərif tərəflərini, sevgi və kədər arasındakı incə xətti ifadə ediblər.
Xüsusilə lirika janrında riqqət:
- aşiqin duyğularında,
- anaya olan sevgidə,
- insan taleyinə baxışda
özünü açıq şəkildə göstərir. Bu söz ədəbiyyatda mətnə emosional dərinlik və poetik yumşaqlıq qatır.
Riqqət sözünün sinonimləri
Riqqət sözünə yaxın mənalı bir sıra sözlər mövcuddur. Kontekstdən asılı olaraq bunlardan istifadə edilə bilər:
- Həssaslıq
- İncəlik
- Qəlb yumşaqlığı
- Mərhəmətlilik
- Duyğusallıq
Lakin qeyd etmək lazımdır ki, bu sözlərin heç biri riqqətin bütün emosional çalarlarını tam əvəz etmir.
Riqqət anlayışının insan xarakterində rolu
Riqqət insanın xarakterində olduqca dəyərli keyfiyyətdir. Riqqətli insan adətən:
- başqasının hisslərini tez anlayır,
- sərt və kobud davranışlardan uzaq olur,
- empati qurmağı bacarır,
- sosial münasibətlərdə daha uğurlu olur.
Bu xüsusiyyət insanı həm fərdi, həm də cəmiyyət içində daha sevilən və etibarlı edir.
Müasir dildə riqqət sözünün işlənməsi
Müasir Azərbaycan dilində riqqət sözü gündəlik danışıqda az işlədilsə də, yazılı dildə, xüsusən publisistika və bədii mətnlərdə aktuallığını qoruyur. Bu söz daha çox duyğu yüklü mövzularda, insan münasibətlərindən bəhs edilərkən seçilir.
Məsələn:
Uşağın gözlərindəki riqqət hər kəsi susdurdu.
Bu cümlədə söz güclü emosional təsir yaradır.
Riqqət sözünün ümumi dəyərləndirilməsi
Nəticə olaraq, riqqət sözü insanın mənəvi dünyasını, emosional zənginliyini və qəlb incəliyini ifadə edən dəyərli anlayışdır. Bu söz həm dilimizə estetik gözəllik qatır, həm də insani keyfiyyətlərin vacibliyini xatırladır.
Riqqət – sərtliyin yox, anlayışın; laqeydliyin yox, duyarlılığın sözlə ifadə olunmuş formasıdır.
