Niyə pislik edirik – AÇIQLAMA

Cəmiyyət tez-tez bu sualla üz-üzə qalır: insan niyə bilərəkdən başqasına zərər verir? Xəbərlərdə zorakılıq, xəyanət, təhqir və ədalətsizliklə bağlı hadisələr artdıqca “pislik” anlayışı daha çox müzakirə olunur.

Psixoloq G.Qədirli bu barədə Sonxeber.az -a açıqlama verir:

‘Pislik təkcə xarakter zəifliyi deyil, çox vaxt insanın daxili dünyasında baş verən mürəkkəb psixoloji proseslərin nəticəsidir. Bunun bir neçə səbəbi var:

1. Daxili boşluq və emosional çatışmazlıq.
Psixologiyada qəbul olunur ki, sevgi, diqqət və dəyər görməyən insanlar bu boşluğu başqalarına zərər verərək kompensasiya etməyə çalışa bilirlər. Xüsusilə uşaqlıqda emosional laqeydlik yaşayan fərdlərdə aqressiya və empatiya çatışmazlığı daha çox müşahidə olunur.

2. Gücsüzlük hissi və nəzarət ehtiyacı.
Öz həyatında gücsüz və dəyərsiz hiss edən insan, başqasını incitməklə müvəqqəti “üstünlük” və nəzarət hissi yaşaya bilər. Bu, xüsusilə zorakılıq və alçaldıcı davranışlarda özünü göstərir.

3. Keçmiş travmalar.
Travma yaşamış insanlar bəzən ağrılarını sağlam şəkildə ifadə edə bilmirlər. Bastırılmış qəzəb və qorxu zamanla başqalarına yönəlmiş pis davranışlara çevrilə bilər. “Zərər görən zərər verə bilər” prinsipi burada ön plana çıxır.

4. Empati çatışmazlığı.
Empati – başqasının hisslərini anlama bacarığıdır. Bu bacarığı zəif olan insanlar etdikləri pisliyin qarşı tərəfə necə təsir etdiyini dərk etmirlər və vicdan əzabı hiss etməyə bilərlər.

5. Sosial öyrənmə və mühit təsiri.
İnsanlar gördüklərini təkrarlayır. Ailədə, cəmiyyətdə və ya mediada pis davranışlar normallaşdırıldıqda, fərd bunu qəbul edilən davranış forması kimi mənimsəyə bilər.

6. Qorxu və müdafiə mexanizmləri.
Bəzi insanlar üçün pislik müdafiə vasitəsidir. Tənqid olunmaqdan, tərk edilməkdən və ya zəif görünməkdən qorxan fərdlər hücum etməklə özlərini qorumağa çalışırlar.

Nəticə olaraq, pislik çox vaxt “pis insan” olmaqdan deyil, “ağrı çəkən insan” olmaqdan qaynaqlanır. Bu isə o demək deyil ki, pis davranışlar haqq qazandırılmalıdır. Əksinə, problemin kökünü anlamaq onun qarşısını almaq üçün vacibdir. Sağlam ünsiyyət, empati və psixoloji dəstək həm fərdi, həm də cəmiyyət səviyyəsində pisliyin azalmasına kömək edə bilər.

Unutmaq olmaz: insanın daxilində nə varsa, davranışında da o üzə çıxır.

Mənbə: https://sonxeber.az/384097/insanlar-niye-pislik-edir-aciqlama